Liên minh châu Âu (EU) vừa hoàn tất bản phản hồi chính thức đối với dự thảo kế hoạch hòa bình 28 điểm do Mỹ đề xuất nhằm chấm dứt xung đột Nga – Ukraine. Tài liệu do Anh, Pháp và Đức đồng xây dựng, trong đó điều chỉnh nhiều nội dung được cho là bất lợi cho Kiev hoặc quá ưu ái Moskva.
EU giữ lập trường ủng hộ chủ quyền Ukraine
Trong bản phản hồi, EU khẳng định lại nguyên tắc chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine. Đồng thời, liên minh đề xuất tái cấu trúc một số điểm trong dự thảo của Mỹ để bảo đảm lợi ích chiến lược của Kiev trong giai đoạn hậu xung đột.
Một số nội dung quan trọng bao gồm:
-
Thiết lập thỏa thuận không gây hấn toàn diện giữa Ukraine, Nga và NATO.
-
Xóa bỏ điều khoản Mỹ đề xuất yêu cầu NATO ngừng mở rộng và Nga cam kết không tấn công các nước láng giềng.
-
Đối thoại trực tiếp giữa Nga – NATO để giảm căng thẳng và rủi ro leo thang.
-
Bảo đảm an ninh cho Ukraine, do Mỹ và châu Âu cùng tham gia chi trả.
Điều chỉnh giới hạn quân sự và cam kết của NATO
Một trong những thay đổi đáng chú ý là EU đề xuất nâng mức trần quân đội Ukraine từ 600.000 lên 800.000 quân. Đồng thời, NATO vẫn giữ quyền tự quyết về việc Ukraine có thể gia nhập liên minh hay không, nhưng cam kết không triển khai binh sĩ tới lãnh thổ Ukraine.
Châu Âu cũng ủng hộ bố trí máy bay chiến đấu ở Ba Lan để tăng năng lực răn đe trước khi thỏa thuận hòa bình có hiệu lực.
Những điều kiện đối với Mỹ, Nga và Ukraine
EU yêu cầu Mỹ đưa ra cam kết an ninh ràng buộc:
-
Nếu Ukraine tấn công Nga, bảo đảm an ninh sẽ bị vô hiệu.
-
Nếu Nga gây hấn, Mỹ và đồng minh sẽ đáp trả mạnh mẽ, khôi phục toàn bộ lệnh trừng phạt và hủy bỏ mọi lợi ích dành cho Moskva.
Khác với dự thảo của Mỹ, EU không chấp nhận việc Ukraine công nhận Crimea, Luhansk và Donetsk thuộc Nga, nhưng cũng không yêu cầu Nga rút khỏi các vị trí đang kiểm soát ở Kharkiv, Sumy và Dnipropetrovsk. Thay vào đó, hai bên được yêu cầu đàm phán dựa trên đường ranh giới hiện tại.
Các cam kết kinh tế – nhân đạo và tái thiết
Bản phản hồi cũng đề cập loạt biện pháp cho giai đoạn hậu xung đột:
-
Ukraine đủ điều kiện gia nhập EU và nhận ưu đãi thị trường.
-
Gói tái thiết toàn diện được kích hoạt ngay khi thỏa thuận được ký.
-
Tài sản Nga tiếp tục bị phong tỏa để sử dụng bồi thường thiệt hại cho Ukraine.
-
Nga sẽ từng bước được tái hội nhập kinh tế toàn cầu nếu tuân thủ thỏa thuận.
-
Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia mở lại dưới giám sát của IAEA.
-
Thành lập lực lượng an ninh chung Mỹ – Nga – EU – Ukraine để giám sát việc thực thi.
Không thay đổi lãnh thổ bằng vũ lực
EU yêu cầu hai bên cam kết:
-
Không cưỡng ép thay đổi hiện trạng lãnh thổ.
-
Không cản trở vận tải qua sông Dnipro và Biển Đen, đặc biệt là hoạt động xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine.
-
Thành lập ủy ban nhân đạo giải quyết vấn đề tù binh, mất tích và hậu quả chiến tranh.
Bầu cử Ukraine sau khi thỏa thuận ký kết
Trái với yêu cầu của Mỹ buộc Ukraine tổ chức bầu cử trong 100 ngày, EU đề nghị tổ chức bầu cử “sớm nhất có thể” tùy vào điều kiện ổn định sau thỏa thuận.
Cuối cùng, bản thỏa thuận hoàn chỉnh sẽ trở thành văn kiện có giá trị pháp lý ràng buộc, do một hội đồng quốc tế đứng đầu bởi Tổng thống Mỹ Donald Trump giám sát. Lệnh ngừng bắn sẽ có hiệu lực ngay khi các bên ký bản ghi nhớ và rút quân về vị trí thỏa thuận.
