Các chuyên gia tim mạch cảnh báo tỷ lệ người Việt mắc tăng huyết áp (THA) đã vượt mốc 30% dân số trưởng thành và đang có xu hướng trẻ hóa mạnh. Phần lớn bệnh nhân không biết mình mắc bệnh, hoặc điều trị không đúng cách, dẫn đến hàng loạt biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, suy tim hay suy thận.
Tăng huyết áp tăng nhanh tại Việt Nam và toàn cầu
Thông tin được đưa ra tại Hội nghị khoa học “Tăng huyết áp trong thời đại đa phương và kỹ thuật số” tổ chức ngày 23/11 tại TP.HCM, do Bệnh viện Chợ Rẫy phối hợp Hội Tim mạch học Việt Nam và các đơn vị liên quan tổ chức.
GS.TS.BS Huỳnh Văn Minh cho biết tăng huyết áp hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới, với hơn 10 triệu ca tử vong mỗi năm. Bệnh gia tăng song song với đô thị hóa, lối sống kém lành mạnh, ăn mặn, hút thuốc, uống rượu bia và ít vận động. Tuy nhiên, tỷ lệ phát hiện và kiểm soát huyết áp trên toàn cầu vẫn rất thấp, khiến hệ thống y tế phải gánh chi phí điều trị biến chứng khổng lồ.
Tại Việt Nam, điều tra dịch tễ học những năm gần đây cho thấy trên 30% người trưởng thành mắc tăng huyết áp, trong đó nhóm trên 60 tuổi vượt 60%. Đáng lo ngại, số ca mắc ở người dưới 40 tuổi tăng mạnh, chứng tỏ bệnh không còn là “bệnh của người già” như trước đây.
Khoảng một nửa bệnh nhân không hề biết mình mắc bệnh. Nhiều người chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng nặng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc suy thận. Một bộ phận khác dù đã được chẩn đoán nhưng không tuân thủ điều trị, tự ý bỏ thuốc khiến huyết áp dao động nguy hiểm.
Ngoài ra, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia tiêu thụ muối gần gấp đôi khuyến cáo của WHO, đẩy nhanh quá trình xuất hiện tăng huyết áp sớm.
Các chuyên gia cũng chỉ ra tác động của đô thị hóa, căng thẳng kéo dài, thừa cân – béo phì, thói quen ăn đồ nhanh, thực phẩm chế biến và đồ ngọt… là nhóm yếu tố khiến bệnh tim mạch tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam, thay đổi đáng kể.
Giải pháp cấp bách để bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Theo GS Minh, việc kiểm soát tăng huyết áp phải được thực hiện đồng bộ từ cộng đồng đến hệ thống y tế. Nhiều quốc gia đã cải thiện hiệu quả bằng cách tăng vai trò của y tế cơ sở và ứng dụng công nghệ số trong theo dõi từ xa – mô hình Việt Nam hoàn toàn có thể áp dụng.
Đối với người dân:
-
Tầm soát huyết áp định kỳ, đặc biệt người trên 40 tuổi hoặc có nguy cơ như béo phì, hút thuốc, tiền sử gia đình.
-
Sử dụng máy đo huyết áp chuẩn tại nhà để theo dõi thường xuyên.
-
Giảm muối dưới 5g/ngày, hạn chế đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn.
-
Tăng rau xanh, trái cây, duy trì 150 phút vận động/tuần.
-
Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát cân nặng.
Vấn đề quan trọng nhất: tuân thủ điều trị
Tăng huyết áp là bệnh điều trị suốt đời, không thể tự ý ngừng thuốc khi thấy ổn. Bỏ thuốc đột ngột có thể gây tăng huyết áp cấp, dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim. Người bệnh cần tái khám đúng lịch, thông báo với bác sĩ khi có tác dụng phụ và tuyệt đối không dùng đơn thuốc của người khác.
Về chiến lược lâu dài
GS Minh đề xuất:
-
Tăng đào tạo bác sĩ tuyến cơ sở về quản lý bệnh không lây nhiễm
-
Chuẩn hóa quy trình điều trị tăng huyết áp
-
Phát triển mạng lưới quản lý bệnh cộng đồng
-
Ứng dụng công nghệ số để theo dõi và quản lý bệnh nhân
-
Đẩy mạnh truyền thông hướng tới giới trẻ – nhóm đang tăng nguy cơ nhanh nhất
Tăng huyết áp – thách thức y tế lớn nhưng có thể kiểm soát
Các chuyên gia tại hội nghị thống nhất rằng tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ và bệnh tim mạch tại Việt Nam. Dù nguy hiểm, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người dân chủ động phòng bệnh, tuân thủ điều trị và hệ thống y tế tăng cường tầm soát, quản lý.
