Ngày 14/12, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố Kiev sẵn sàng từ bỏ tham vọng gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) như một sự nhượng bộ quan trọng, nhằm đổi lấy các cam kết bảo đảm an ninh từ Mỹ, châu Âu và các đối tác quốc tế, qua đó tạo điều kiện chấm dứt xung đột với Nga.
Phát biểu trước truyền thông, ông Zelensky nhấn mạnh việc gia nhập NATO từ lâu vẫn là mục tiêu chiến lược của Ukraine, bởi đây được coi là cơ chế bảo đảm an ninh hiệu quả nhất. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số đối tác chủ chốt tại Mỹ và châu Âu không ủng hộ Ukraine gia nhập NATO trong bối cảnh hiện nay.
🛡️ Bảo đảm an ninh thay cho tư cách thành viên NATO
Theo Tổng thống Zelensky, trong bối cảnh đó, Ukraine buộc phải tìm kiếm một phương án thay thế.
“Ngay từ đầu, mong muốn của Ukraine là trở thành thành viên NATO vì đây là sự bảo đảm an ninh thực sự. Nhưng khi con đường này chưa nhận được sự đồng thuận từ một số đối tác, chúng tôi xem xét các đảm bảo an ninh song phương với Mỹ, cùng những cam kết tương tự Điều 5 của NATO và sự ủng hộ từ các đồng minh châu Âu cũng như các quốc gia khác như Canada, Nhật Bản. Đây là sự nhượng bộ lớn từ phía Ukraine”, ông Zelensky cho biết.
Theo nhà lãnh đạo Ukraine, các cơ chế bảo đảm này có thể giúp Kiev ngăn chặn nguy cơ tái diễn các cuộc tấn công trong tương lai, dù không mang danh nghĩa thành viên NATO.
⚔️ Điều kiện then chốt từ phía Nga
Ở chiều ngược lại, Nga từ lâu đã duy trì lập trường rằng Ukraine từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO là một trong những điều kiện tiên quyết để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài giữa hai bên.
Diễn biến mới từ Kiev được đánh giá là tín hiệu cho thấy khả năng xuất hiện một khuôn khổ thỏa hiệp chính trị, dù còn nhiều bất đồng sâu sắc.
🕊️ Kế hoạch hòa bình và ngừng bắn đang được xem xét
Tổng thống Zelensky cũng tiết lộ Ukraine đang cùng Mỹ và các nước châu Âu xem xét một kế hoạch hòa bình gồm 20 điểm, trong đó mục tiêu cuối cùng là thiết lập lệnh ngừng bắn.
Ông khẳng định Kiev hiện không tiến hành đàm phán trực tiếp với Nga, nhưng sẵn sàng tham gia các nỗ lực ngoại giao mang tính xây dựng.
“Ukraine cần hòa bình trên cơ sở tôn trọng phẩm giá. Chúng tôi sẵn sàng hợp tác một cách nghiêm túc nhất. Những ngày tới sẽ là giai đoạn ngoại giao dồn dập và điều quan trọng nhất là các nỗ lực này phải mang lại kết quả”, ông Zelensky viết trên mạng xã hội X.
🇺🇸 Mỹ sẵn sàng bảo đảm an ninh kiểu NATO
Cùng thời điểm, chính quyền Tổng thống Donald Trump cho biết Washington sẵn sàng cung cấp cho Ukraine các bảo đảm an ninh theo mô hình tương tự NATO, với điều kiện các cam kết này được Quốc hội Mỹ phê chuẩn.
Theo các quan chức Mỹ, cơ chế bảo đảm đang được thảo luận với EU và Ukraine đã đạt “tiến triển đáng kể”. Washington nhấn mạnh đây sẽ không phải là “tấm séc trắng”, nhưng đủ mạnh để bảo đảm an ninh lâu dài cho Kiev.
🌐 Đổi lãnh thổ lấy an ninh?
Theo đề xuất đang được xem xét, Ukraine có thể duy trì chủ quyền khoảng 80% lãnh thổ hiện nay, đổi lại là gói bảo đảm an ninh lớn chưa từng có, đi kèm hỗ trợ kinh tế và tái thiết quy mô lớn từ phương Tây.
Về phía Nga, Ngoại trưởng Sergey Lavrov cho biết Moskva sẵn sàng thảo luận về khuôn khổ bảo đảm an ninh, với điều kiện cơ chế này không nhằm chống lại Nga, đồng thời nhận định Mỹ dường như đang “thực sự quan tâm tới một giải pháp công bằng”.
