Những tài liệu ghi âm do Bloomberg thu thập đã hé lộ cuộc trao đổi quan trọng đầu tiên giữa Đặc phái viên Tổng thống Mỹ Steve Witkoff và trợ lý cấp cao của Tổng thống Nga Vladimir Putin – một cuộc điện đàm được xem là bước mở màn cho kế hoạch hòa bình Ukraine do Washington đề xuất.
Cuộc gọi 5 phút mở đầu kênh đối thoại mới
Ngày 14/10, chỉ một ngày sau khi góp phần thúc đẩy thỏa thuận hòa bình Gaza, đặc phái viên Steve Witkoff đã bí mật gọi điện cho Yuri Ushakov – cố vấn đối ngoại thân cận của ông Putin.
Trong cuộc trò chuyện kéo dài hơn 5 phút:
-
Ông Witkoff đề xuất Nga và Mỹ cùng xây dựng một “kế hoạch 20 điểm” cho hòa bình Ukraine, tương tự mô hình Gaza.
-
Ông khuyên phía Nga nên chúc mừng Tổng thống Donald Trump về thỏa thuận Gaza nhằm tạo bầu không khí tích cực trước khi bước vào bàn thảo Ukraine.
-
Ông cũng gợi ý Tổng thống Putin nên điện đàm với ông Trump trước chuyến thăm Nhà Trắng của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dự kiến diễn ra vào cuối tuần đó.
Nhà Trắng và Điện Kremlin đều từ chối bình luận về nội dung cuộc điện đàm.
Nguồn gốc kế hoạch hòa bình 28 điểm lộ diện
Thông tin rò rỉ cho thấy cuộc trao đổi Witkoff – Ushakov chính là nền móng của kế hoạch hòa bình 28 điểm mà Mỹ công bố đầu tháng này và yêu cầu Ukraine xem như cơ sở để đàm phán.
Tổng thống Putin sau đó cho biết Moskva đã nhận được bản thảo kế hoạch và sẵn sàng sử dụng như nền tảng trao đổi với phía Mỹ.
Bối cảnh: Trump thay đổi thái độ với Nga
Thời điểm cuộc gọi diễn ra, Tổng thống Trump đang được ca ngợi tại Israel sau nỗ lực giải cứu các con tin Gaza.
Tuy nhiên, trước cuộc gặp ông Zelensky ngày 17/10, Trump lại tỏ ra cứng rắn hơn với Moskva:
-
Cân nhắc cung cấp tên lửa Tomahawk tầm xa cho Ukraine,
-
Bàn về lệnh trừng phạt mới,
-
Tỏ ra thất vọng trước phản ứng của Nga.
Trong cuộc gọi, Witkoff vẫn trấn an phía Nga, khẳng định ông tin rằng “Moskva luôn mong muốn hòa bình”.
Hai bên tiếp tục trao đổi ở nhiều cấp
Chỉ hai ngày sau cuộc gọi, Tổng thống Putin và Tổng thống Trump đã điện đàm trong 2,5 giờ, được mô tả là “hiệu quả”. Hai bên thậm chí bàn tới khả năng tổ chức một thượng đỉnh tại Budapest.
Không lâu sau đó:
-
Witkoff gặp cố vấn Kirill Dmitriev tại Miami.
-
Dmitriev và Ushakov tiếp tục điện đàm bằng tiếng Nga, tranh luận về việc Nga nên “đòi hỏi tới mức nào” trong bản đề xuất gửi Mỹ.
Ukraine chịu sức ép lớn
Khi kế hoạch hòa bình được công bố, Ukraine được cho là phải đối mặt với áp lực nặng nề từ phía Mỹ:
-
Washington cảnh báo có thể cắt giảm hỗ trợ tình báo nếu Kiev từ chối ký vào kế hoạch.
-
Tuy nhiên, sau cuộc gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 23/11, Ukraine đã thuyết phục được Washington giảm tốc độ thúc ép và chấp nhận xem xét lại một số điểm.
