Căng thẳng Nhật – Trung tiếp tục leo thang sau khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi khẳng định Tokyo “cần nói rõ những điều phải nói” với Bắc Kinh, liên quan phát biểu gây tranh luận của bà về vấn đề Đài Loan.
Tại cuộc họp báo sau Hội nghị Thượng đỉnh G20 ở Nam Phi, Thủ tướng Takaichi cho biết bà và Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã không có cuộc gặp song phương bên lề sự kiện. Bà nhấn mạnh Nhật Bản vẫn muốn xây dựng quan hệ “ổn định, mang tính xây dựng và cùng có lợi” với Trung Quốc, nhưng hai bên còn nhiều quan ngại cần thẳng thắn đối thoại.
Theo bà Takaichi, Nhật luôn sẵn sàng trao đổi ở nhiều cấp độ khác nhau: “Hai bên phải nỗ lực thu hẹp khác biệt, tăng hiểu biết và hợp tác. Nhưng Tokyo cũng cần nêu rõ lập trường với Bắc Kinh.”
Phía Trung Quốc chưa có phản hồi chính thức trước phát biểu mới của nữ thủ tướng.
Trước đó, ngày 22/11, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị chỉ trích mạnh mẽ phát ngôn của bà Takaichi về Đài Loan, cho rằng lời bà “gây sốc”, vượt qua “lằn ranh đỏ” và phát đi “tín hiệu sai lầm” về khả năng Nhật can thiệp quân sự.
Bắc Kinh khẳng định không thể nhượng bộ trong vấn đề liên quan chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn.
Căng thẳng bùng phát từ phát biểu ngày 7/11, khi Thủ tướng Takaichi nói rằng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, Tokyo có thể xem đó là “tình huống đe dọa sự tồn tại” – một thuật ngữ pháp lý có thể mở đường cho Nhật Bản sử dụng biện pháp quân sự. Sau đó, hai nước liên tiếp triệu tập đại sứ của nhau để phản đối.
Bắc Kinh yêu cầu bà Takaichi rút lại phát ngôn, song Tokyo bác bỏ, cho rằng lập trường của nữ thủ tướng phù hợp với đường hướng an ninh quốc gia trước nay.
Theo Kyodo News, nhiều đời thủ tướng Nhật từng bày tỏ lo ngại về vấn đề Đài Loan, nhưng việc một lãnh đạo đương nhiệm công khai đề cập phản ứng quân sự là điều hiếm thấy, khiến quan hệ hai nước thêm nhạy cảm.
