Trong phiên thảo luận về dự án Luật Báo chí (sửa đổi) chiều 24/11, nhiều đại biểu Quốc hội cảnh báo nguy cơ mất an toàn thông tin và sự bùng nổ của các nội dung giả trên nền tảng mạng xã hội, đặc biệt khi trí tuệ nhân tạo (AI) được sử dụng để thao túng nhận thức cộng đồng.
Cảnh báo quyền lực thao túng của các nền tảng xuyên biên giới
Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TP.HCM) nhấn mạnh, các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, TikTok, YouTube đang nắm quyền lực ảnh hưởng lớn hơn cả báo chí truyền thống. Dữ liệu người dùng và hành vi trực tuyến đang trở thành “tư liệu cho thao túng nhận thức,” trong khi luật hiện hành chưa có cơ chế quản lý tương xứng.
Ông Nhân nêu rõ: không gian thông tin hiện nay là “không gian chủ quyền mới của quốc gia,” và báo chí phải là lực lượng giữ tuyến đầu trong việc bảo vệ nhận thức xã hội trước deepfake, thông tin giả, nội dung được AI tạo ra.
Kiến nghị siết trách nhiệm báo chí với nội dung do AI tạo ra
Để hạn chế rủi ro an ninh thông tin, đại biểu kiến nghị:
-
Cơ quan báo chí phải xác minh độc lập với mọi nội dung có yếu tố AI.
-
Chịu trách nhiệm liên đới nếu đăng tải thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
-
Nhà báo có trách nhiệm nhận diện và không sử dụng nội dung AI khi chưa qua quy trình kiểm chứng nội bộ.
Ông Nhân cũng đề xuất bổ sung một chế định độc lập trong Luật Báo chí dành riêng cho nền tảng xuyên biên giới, bao gồm: yêu cầu minh bạch thuật toán, phối hợp xử lý tin giả, cảnh báo sớm rủi ro, ưu tiên phân phối thông tin chính thống.
Luật Báo chí phải trở thành ‘lá chắn bảo vệ sự thật’
Theo đại biểu Nhân, trí tuệ nhân tạo tạo ra giọng nói, hình ảnh và bài viết trong vài giây, khiến tốc độ lan truyền thông tin vượt xa khả năng kiểm chứng. Do đó, Luật Báo chí sửa đổi phải vừa là “hàng rào pháp lý – hàng rào đạo đức – hàng rào kỹ thuật” để bảo vệ sự thật, ổn định xã hội và củng cố niềm tin nhân dân.
Đề xuất mở rộng mô hình cơ quan báo chí địa phương
Ở góc nhìn khác, đại biểu Trương Trọng Nghĩa cho rằng báo chí địa phương hiện có những tờ báo có thương hiệu vượt khỏi phạm vi tỉnh thành, là kênh thông tin quan trọng về đặc thù địa phương. Vì vậy, luật mới cần tạo hành lang pháp lý để địa phương thành lập cơ quan báo chí theo mô hình truyền thông chủ lực đa phương tiện, phù hợp xu thế phát triển.
Ông Nghĩa nhấn mạnh, báo chí địa phương là diễn đàn của người dân, nguồn lực quan trọng cho truyền thông lành mạnh. Do đó, thay vì hạn chế, thể chế cần thúc đẩy để báo chí đủ sức chống lại truyền thông “lá cải”, thông tin độc hại và các nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng.
