Bảo hiểm y tế (BHYT) bổ sung đang được kỳ vọng sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ thống an sinh y tế, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao hơn, đồng thời giảm gánh nặng chi trả trực tiếp từ tiền túi – vấn đề vẫn đang ở mức đáng lo ngại tại Việt Nam
Hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng định hướng chính sách về BHYT bổ sung, trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai BHYT tại Việt Nam.
💰 Giảm chi tiền túi – mục tiêu then chốt của BHYT bổ sung
Phát biểu tại Hội thảo Định hướng xây dựng chính sách BHYT bổ sung diễn ra chiều 18/12, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh: BHYT là một trong hai trụ cột lớn của hệ thống an sinh xã hội, giữ vai trò cơ chế tài chính công quan trọng trong chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Theo Bộ Y tế, đến cuối năm 2024, tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 94,29%, dự kiến năm 2025 đạt 95,16% dân số. Phạm vi quyền lợi và chất lượng khám chữa bệnh BHYT ngày càng được mở rộng, giúp người dân tiếp cận nhiều kỹ thuật y tế hiện đại.
Tuy nhiên, một thực tế đáng lưu ý là tỷ lệ chi trả từ tiền túi của người dân hiện vẫn trên 40%, cao hơn khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới. Điều này khiến nguy cơ nghèo hóa do bệnh tật vẫn hiện hữu, đặc biệt với người nghèo, người mắc bệnh mạn tính hoặc phải điều trị dài ngày.
🏥 Vì sao cần BHYT bổ sung?
Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, dù quyền lợi BHYT hiện hành khá toàn diện so với mức đóng, nhưng chưa đáp ứng hết nhu cầu ngày càng đa dạng, nhất là với nhóm người có thu nhập trung bình – cao, hoặc mong muốn sử dụng dịch vụ y tế theo yêu cầu.
Trong bối cảnh đó, BHYT bổ sung theo hình thức tự nguyện được xác định là giải pháp khách quan và cần thiết nhằm:
-
Đa dạng hóa cơ chế bảo vệ tài chính
-
Giảm chi trả từ tiền túi
-
Giảm áp lực tài chính cho người bệnh và gia đình
Chủ trương này cũng đã được xác định rõ trong nhiều văn kiện quan trọng của Đảng như Nghị quyết 42 của Trung ương, Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, Chỉ thị 52 của Ban Bí thư về phát triển BHYT toàn dân trong giai đoạn mới.
🌍 Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
Theo chia sẻ của các chuyên gia, tại nhiều quốc gia, người dân vẫn phải tự chi trả từ 10% đến 50–60% chi phí y tế. Để hạn chế tình trạng này, BHYT bổ sung đã được triển khai rộng rãi, đặc biệt tại các nước thuộc OECD.
TS. Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế, cho biết: BHYT bổ sung thường do khu vực tư nhân cung cấp, nhằm bù đắp phần chi phí hoặc dịch vụ không được BHYT bắt buộc chi trả, như phần đồng chi trả, thuốc ngoài danh mục, dịch vụ theo yêu cầu.
Hiện đã có 15/40 quốc gia OECD triển khai mô hình này, chủ yếu tại các nước có thu nhập cao.
📌 BHYT bổ sung khác gì BHYT xã hội?
Đại diện Bộ Y tế khẳng định: BHYT bổ sung không thay thế BHYT xã hội, mà chỉ mang tính bổ trợ. Việc tham gia hoàn toàn tự nguyện, phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của từng nhóm dân cư.
Dự kiến, BHYT bổ sung có thể gồm các gói:
-
Gói chi trả phần đồng chi trả của BHYT xã hội
-
Gói chi trả dịch vụ y tế, thuốc ngoài phạm vi BHYT
-
Gói cho bệnh hiểm nghèo, chi phí điều trị lớn
-
Các gói bổ sung khác theo thỏa thuận
Nguyên tắc xuyên suốt là không trùng lặp quyền lợi, tránh lãng phí và trục lợi quỹ bảo hiểm.
⚖️ Cần hành lang pháp lý chặt chẽ
Từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam cần sớm xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng cho BHYT bổ sung, quy định cụ thể về:
-
Quyền lợi tối thiểu
-
Nguyên tắc tính phí
-
Minh bạch thông tin
-
Cơ chế giám sát và bảo vệ nhóm yếu thế
Nhiều quốc gia thậm chí cấm doanh nghiệp bảo hiểm từ chối người cao tuổi, người có bệnh nền, hoặc lập quỹ điều tiết rủi ro để bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế.
