Ngày 25/11, thảo luận tại tổ về Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục giai đoạn 2026–2035, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng chạy đua thành lập trường đại học và phải tập trung vào chất lượng đào tạo.
Phó Thủ tướng chỉ ra rằng nhiều chủ trương đúng của Trung ương nhưng không đi vào cuộc sống vì thiếu thể chế, thiếu nguồn lực và thiếu sự quyết liệt trong tổ chức thực hiện. Lần này, Bộ Chính trị yêu cầu khắc phục triệt để những tồn tại đó bằng cách gắn nghị quyết với chương trình mục tiêu quốc gia để đảm bảo có nguồn lực triển khai.
Trong lĩnh vực giáo dục đại học, Phó Thủ tướng nêu rõ các hạn chế như đào tạo nặng hình thức, chất lượng không cao, không gắn với nhu cầu thực tiễn, khiến tỷ lệ làm trái ngành sau tốt nghiệp vẫn phổ biến. Mục tiêu đặt ra là xây dựng các trường đại học đạt chuẩn quốc tế, có trường lọt top 100 thế giới, đồng thời đẩy mạnh đào tạo kỹ năng mềm và sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ phổ thông.
Ông cũng thẳng thắn chỉ ra tình trạng nhiều địa phương coi việc có trường đại học là “tiêu chí thành tích”, dẫn đến chạy đua nâng cấp cao đẳng thành đại học. Theo ông, cần xây dựng bộ tiêu chí chuẩn hóa trường đại học; những cơ sở không đáp ứng được sẽ phải tự sáp nhập hoặc tự giải thể.
Nghị quyết mới cũng không cho phép các trường không chuyên đào tạo những ngành đặc thù như y khoa hoặc luật. Hiện cả nước có hơn 90 khoa luật tại các trường không chuyên, gây phân tán nguồn lực và ảnh hưởng chất lượng đào tạo. Sắp tới, các cơ sở này chỉ được giảng dạy luật như môn hỗ trợ, không được đào tạo cử nhân luật.
Bên cạnh đó, chất lượng đào tạo sau đại học cũng sẽ được chấn chỉnh, đặc biệt là tình trạng giáo sư “kiêm nhiệm hàng loạt” nhưng không thực sự tham gia giảng dạy. Theo Phó Thủ tướng, việc này khiến con số báo cáo đẹp nhưng không mang tính thực chất.
Dù Việt Nam đã có các trường nằm trong top 200 như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM hay Bách Khoa, mục tiêu của chương trình là tăng mạnh số lượng trường đạt chuẩn quốc tế và nâng chuẩn chất lượng đào tạo để sinh viên có thể đáp ứng tốt nhu cầu thị trường lao động.
